Otobüs ve Servislerde Meydana Gelen Kazalarda Tazminat Haklarınız
Türkiye’de şehirlerarası yolcu otobüsleri, şehir içi halk otobüsleri, dolmuşlar, okul servisleri ve işçi servisleri ile yapılan taşımalar, hukuken “yolcu taşıma sözleşmesi” kapsamında değerlendirilir. Bu araçların karıştığı kazalarda yolcuların uğradığı zararlar bakımından taşıyıcıların sorumluluğu, özel düzenlemelere tabidir.
Bir trafik kazası sonucunda ağır yaralanma, kalıcı sakatlık veya ölüm meydana geldiğinde; hem maddi hem de manevi tazminat talep edilmesi gündeme gelebilir. Ancak bu süreç, sıradan iki araç arasındaki trafik kazalarına göre daha farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.
Yolcu Taşıma Kazalarını Diğer Trafik Kazalarından Ayıran Nedir?
Yolcu taşımacılığı yapan araçlarda (otobüs, minibüs, dolmuş, servis vb.) taşıyıcı, yolcuyu sağ ve güvenli şekilde varış noktasına ulaştırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, Türk Borçlar Kanunu kapsamında sözleşmesel sorumluluk doğurur.
Bunun yanında:
Araç işleteninin tehlike sorumluluğu (Karayolları Trafik Kanunu m.85),
Zorunlu trafik sigortası,
Şehirlerarası taşımacılıkta zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası,
Servis araçları bakımından ek sigorta teminatları
devreye girebilir.
Dolayısıyla sorumluluk yalnızca sürücüye değil; araç işletenine, taşıma şirketine ve sigorta kuruluşlarına da yöneltilebilir.
Sorumluluk ve Tazminat Süreci Nasıl İşler?
Türkiye’de trafik kazalarına ilişkin tazminat taleplerinde temel prensip kusur sorumluluğudur. Ancak motorlu araç işletenleri bakımından tehlike sorumluluğu söz konusu olduğundan, zarar görenin kusuru yoksa işleten geniş ölçüde sorumlu tutulabilir.
Bir yolcu taşıma kazasında şu kalemler talep edilebilir:
Maddi Tazminat
Tedavi giderleri (geçmiş ve geleceğe yönelik)
Geçici iş göremezlik zararı
Sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı
Destekten yoksun kalma tazminatı (ölüm halinde)
Bakıcı giderleri
Kazanç kaybı
Manevi Tazminat
Bedensel bütünlüğün ihlali nedeniyle duyulan elem ve ızdırabın giderilmesi
Ölüm halinde yakınların manevi tazminat talebi
Şehirlerarası otobüslerde biletli yolcu olunması, taşıma sözleşmesinin varlığını açık şekilde ortaya koyar. Ancak şehir içi dolmuş veya halk otobüslerinde de fiili taşıma ilişkisi söz konusu olduğundan taşıyıcının sorumluluğu devam eder.
Okul ve işçi servislerinde ise hem taşıyıcı hem de hizmeti organize eden kurumun sorumluluğu somut olaya göre değerlendirilebilir.
Sigorta Şirketlerinin Rolü
Zarar görenler öncelikle zorunlu trafik sigortasına başvurur. Sigorta şirketinin ödeme yapmaması, eksik ödeme yapması veya uyuşmazlık çıkması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da görevli mahkemelere başvuru gündeme gelebilir.
Ancak:
Sigorta teminat limitleriyle sınırlı ödeme yapılır.
Manevi tazminat genellikle zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır.
Gerçek zarar ile sigorta ödemesi arasında fark bulunabilir.
Bu durumda işleten ve diğer sorumlulara karşı dava açılması gerekebilir.
Delillerin Önemi
Tazminat sürecinde ispat büyük önem taşır. Bu kapsamda:
Trafik kaza tespit tutanağı
Ceza soruşturması dosyası
Bilirkişi raporları
Maluliyet raporları
Hastane kayıtları
Tanık beyanları
zararın ve kusurun belirlenmesinde dikkate alınır.
Özellikle sürekli sakatlık iddialarında, Adli Tıp veya yetkili sağlık kurullarından alınacak maluliyet oranı belirleyici olmaktadır.
Zamanaşımı Süreleri
Trafik kazalarına ilişkin tazminat taleplerinde genel olarak:
2 yıllık ve her hâlde 10 yıllık zamanaşımı,
Ceza gerektiren bir fiil söz konusuysa daha uzun ceza zamanaşımı süresi
uygulanabilir. Sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden hukuki değerlendirme önemlidir.
Hukuki Destek Ne Zaman Düşünülmelidir?
Ağır yaralanma, kalıcı sakatlık veya ölümle sonuçlanan kazalarda; zararın kapsamının doğru belirlenmesi ve usul kurallarına uygun başvuru yapılması büyük önem taşır.
Bir avukatın görevi:
Olayın hukuki niteliğini değerlendirmek,
Sorumlu tarafları belirlemek,
Zarar kalemlerini doğru hesaplatmak,
Sigorta ve dava sürecini usulüne uygun yürütmektir.
Her somut olayın koşulları farklıdır. Bu nedenle genel bilgiler yerine, olay özelinde hukuki değerlendirme yapılması hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.