Ticari Taksi ve Uygulama Tabanlı Taşımacılık Kazalarında Yolcu Hakları
Günümüzde ticari taksiler, uygulama tabanlı sürücüler ve diğer yolcu taşımacılığı hizmetleri yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu araçlarla seyahat ederken meydana gelen trafik kazalarında yolcular ciddi bedensel ve maddi zararlara uğrayabilmektedir.
Bu tür kazalarda yolcuların tazminat hakları, Türk hukukunda hem taşıma sözleşmesi hükümleri hem de haksız fiil sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilir.
Ticari Yolcu Taşımacılığı Kazaları Neden Farklıdır?
Yolcu olarak ticari bir araçta bulunduğunuzda hukuki durumunuz, sıradan bir özel araç yolcusundan farklıdır. Çünkü:
Taşıyıcı ile aranızda bir yolcu taşıma sözleşmesi bulunmaktadır.
Ticari araç işletenleri açısından ağırlaştırılmış sorumluluk söz konusudur.
Araç işleteni, sürücü ve sigorta şirketi birlikte sorumlu olabilir.
Zorunlu trafik sigortası ve varsa ek teminatlar devreye girer.
Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu aracın işletilmesinden doğan zararlarda işletenin kusursuz sorumluluğu esastır. Bu nedenle yolcu, çoğu durumda ayrıca kusur ispatı yapmak zorunda kalmadan sigorta şirketine ve işletene başvurabilir.
Kazada Kimler Sorumlu Olabilir?
Yolcu olarak zarar gördüğünüz bir kazada birden fazla sorumlu bulunabilir:
Aracın sürücüsü
Aracın işleteni (ruhsat sahibi / plaka sahibi)
Araç sahibinin bağlı olduğu şirket (varsa)
Zorunlu trafik sigortası şirketi
Şartları oluşmuşsa Güvence Hesabı
Kazaya başka bir araç sebep olmuşsa, o aracın işleteni ve sigortası da sorumluluğa dahil edilir.
Yolcu Olarak Hangi Tazminatları Talep Edebilirsiniz?
Maddi Tazminat
Tüm tedavi giderleri
Geçici iş göremezlik zararı
Sürekli iş göremezlik (maluliyet) tazminatı
Bakıcı giderleri
İleride doğacak tedavi masrafları
Kişisel eşyaların zarar görmesi
Manevi Tazminat
Yaşanan fiziksel acı, psikolojik etkiler ve yaşam kalitesindeki düşüş nedeniyle manevi tazminat talep edilebilir.
Ölüm Halinde
Destekten yoksun kalma tazminatı
Cenaze giderleri
Yakınlar için manevi tazminat
Sigorta Süreci Nasıl İşler?
Ticari yolcu taşımacılığı yapan araçların zorunlu trafik sigortası bulunmak zorundadır.
Zarar gören yolcu öncelikle sigorta şirketine başvurur. Sigorta şirketi:
Kusur oranına göre
Poliçe limitleri dahilinde
Aktüeryal hesaplama esaslarına göre
ödeme yapmakla yükümlüdür.
Eksik ödeme veya ret halinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru ya da dava açma yolu gündeme gelebilir.
Taşıyıcının Sorumluluğu
Ticari yolcu taşımacılığı yapan sürücüler, yolcuları güvenli şekilde varış noktasına ulaştırmakla yükümlüdür.
Bu nedenle taşıyıcının sorumluluğu uygulamada daha ağır değerlendirilir. Yolcunun zarar görmesi halinde hukuki koruma daha güçlüdür.
Tazminat Nasıl Hesaplanır?
Tazminat hesaplanırken şu kriterler dikkate alınır:
Yaş
Gelir ve meslek
Maluliyet oranı
Kusur oranı
Çalışma gücü kaybı
İyileşme süresi
Özellikle sürekli sakatlık durumlarında teknik aktüeryal hesaplama yapılır.
Sigorta Şirketleriyle Yaşanan Sorunlar
Uygulamada sigorta şirketleri:
Kusur oranına itiraz edebilir
Maluliyet oranını düşük belirleyebilir
Eksik hesaplama yapabilir
Düşük uzlaşma teklifinde bulunabilir
Bu nedenle sürecin dikkatli ve hukuka uygun şekilde yürütülmesi hak kaybını önler.
Zamanaşımı Süresi
Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde genel olarak:
Zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl
Her hâlükârda kaza tarihinden itibaren 10 yıl
zamanaşımı uygulanır. Ceza gerektiren durumlarda daha uzun süreler söz konusu olabilir.
Ne Zaman Hukuki Destek Alınmalıdır?
Ciddi yaralanma varsa
Kalıcı sakatlık oluşmuşsa
Uzun süre çalışılamamışsa
Sigorta düşük ödeme teklif etmişse
Kusur oranı hatalı belirlenmişse
Ticari taksi, uygulama tabanlı sürücüler veya diğer yolcu taşımacılığı hizmetleri sırasında yolcu olarak zarar gören kişilerin, işleten ve sigorta şirketleri karşısında haklarını doğru şekilde talep edebilmesi için sürecin profesyonel biçimde yürütülmesi önemlidir.